{"id":290,"date":"2011-06-02T11:06:47","date_gmt":"2011-06-02T10:06:47","guid":{"rendered":"http:\/\/cymmrodorion.org\/?p=290"},"modified":"2014-10-07T08:52:22","modified_gmt":"2014-10-07T07:52:22","slug":"huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/","title":{"rendered":"Huw T Edwards a Datganoli 1945\u20131964"},"content":{"rendered":"<p>O dderbyn gwireb Ron Davies mai proses nid digwyddiad yw datganoli (\u2018devolution is a process, not an event\u2019), yna adeg o arbrofi a thafoli opsiynau oedd y cyfnod o ddiwedd yr Ail Ryfel Byd hyd at sefydlu\u2019r Swyddfa Gymreig yng Nghaerdydd, gydag Ysgrifennydd Gwladol yn ben arni, yn 1964. Nid oedd dim yn anochel yn y broses o ddatganoli yng Nghymru yn ystod y ganrif ddiwethaf, gan gynnwys y cyfnod dan sylw. Dywed un hanesydd bod datganoli wedi marw erbyn 1945,1 ond wedi hynny atgyfodwyd y cysyniad, ac yn ystod y blynyddoedd dilynol bu unigolion a charfanau yng Nghymru yn troedio llwybrau a fyddai, maes o law, yn arwain at fesurau pellgyrhaeddol o ddatganoli. Ar yr un pryd, ni ddylid anwybyddu\u2019r gwrthwynebiad chwyrn a gafwyd i\u2019r broses yng Nghymru ei hun a thu hwnt.<\/p>\n<p>O safbwynt y broses, mae\u2019r eirfa a\u2019r derminoleg a ddefnyddiwyd wrth drafod datganoli yn ddadlennol a thra diddorol. I rai, roedd angen dangos cydnabyddiaeth (\u2018recognition\u2019) o fodolaeth Cymru fel gwlad neu genedl; i eraill, roedd datganoli\u2019n rhan o gryfhau peirianwaith llywodraethu (\u2018machinery of government\u2019 oedd y term a ddefnyddiwyd) heb fod hynny\u2019n ymwneud o gwbl a\u0302 chenedlaetholdeb fel y cyfryw; i eraill eto, roedd cydraddoldeb a\u0302\u2019r Alban (\u2018parity with Scotland\u2019) yn nod ynddo\u2019i hun. Defnyddiwyd yn ogystal y term \u2018decentralization\u2019, sydd yn gyfystyr yn y Gymraeg a\u0302 \u2018devolution\u2019, ond fel arfer cyfeiriai hynny at drosglwyddo grym i gynghorau sir a bwrdeistref. Yn wir, gwnaed awgrymiadau cyson ynghylch yr angen i ad-drefnu llywodraeth leol.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O dderbyn gwireb Ron Davies mai proses nid digwyddiad yw datganoli (\u2018devolution is a process, not an event\u2019), yna adeg o arbrofi a thafoli opsiynau oedd y cyfnod o ddiwedd [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":359,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[28,29],"tags":[32,36],"class_list":["post-290","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-erthyglau","category-sgyrsiau-erthyglau","tag-bywgraffiadau","tag-gwleidyddiaeth"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Huw T Edwards a Datganoli 1945\u20131964 - Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Huw T Edwards a Datganoli 1945\u20131964 - Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"O dderbyn gwireb Ron Davies mai proses nid digwyddiad yw datganoli (\u2018devolution is a process, not an event\u2019), yna adeg o arbrofi a thafoli opsiynau oedd y cyfnod o ddiwedd [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-06-02T10:06:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2014-10-07T07:52:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/devolution-long.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"750\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"290\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"MLC-Admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"MLC-Admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"35 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"MLC-Admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/fdc042d7e2dd63dc052ff4a85050d964\"},\"headline\":\"Huw T Edwards a Datganoli 1945\u20131964\",\"datePublished\":\"2011-06-02T10:06:47+00:00\",\"dateModified\":\"2014-10-07T07:52:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\\\/\"},\"wordCount\":6923,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2011\\\/06\\\/devolution-long.jpg\",\"keywords\":[\"Bywgraffiadau\",\"Gwleidyddiaeth\"],\"articleSection\":[\"Erthyglau\",\"SGYRSIAU\"],\"inLanguage\":\"cy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\\\/\",\"name\":\"Huw T Edwards a Datganoli 1945\u20131964 - Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2011\\\/06\\\/devolution-long.jpg\",\"datePublished\":\"2011-06-02T10:06:47+00:00\",\"dateModified\":\"2014-10-07T07:52:22+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/fdc042d7e2dd63dc052ff4a85050d964\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2011\\\/06\\\/devolution-long.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2011\\\/06\\\/devolution-long.jpg\",\"width\":750,\"height\":290},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Cartref\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Huw T Edwards a Datganoli 1945\u20131964\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/\",\"name\":\"Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion\",\"description\":\"Hyrwyddo iaith, llenyddiaeth, celfyddydau a gwyddoniaeth Cymru\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/fdc042d7e2dd63dc052ff4a85050d964\",\"name\":\"MLC-Admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/dd8478964131ce36f87225e3bb034c55e1e08680907692a730a1dd783d9ec9ab?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/dd8478964131ce36f87225e3bb034c55e1e08680907692a730a1dd783d9ec9ab?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/dd8478964131ce36f87225e3bb034c55e1e08680907692a730a1dd783d9ec9ab?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"MLC-Admin\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/author\\\/mlc-admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Huw T Edwards a Datganoli 1945\u20131964 - Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Huw T Edwards a Datganoli 1945\u20131964 - Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion","og_description":"O dderbyn gwireb Ron Davies mai proses nid digwyddiad yw datganoli (\u2018devolution is a process, not an event\u2019), yna adeg o arbrofi a thafoli opsiynau oedd y cyfnod o ddiwedd [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/","og_site_name":"Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion","article_published_time":"2011-06-02T10:06:47+00:00","article_modified_time":"2014-10-07T07:52:22+00:00","og_image":[{"width":750,"height":290,"url":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/devolution-long.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"MLC-Admin","twitter_misc":{"Written by":"MLC-Admin","Est. reading time":"35 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/"},"author":{"name":"MLC-Admin","@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/#\/schema\/person\/fdc042d7e2dd63dc052ff4a85050d964"},"headline":"Huw T Edwards a Datganoli 1945\u20131964","datePublished":"2011-06-02T10:06:47+00:00","dateModified":"2014-10-07T07:52:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/"},"wordCount":6923,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/devolution-long.jpg","keywords":["Bywgraffiadau","Gwleidyddiaeth"],"articleSection":["Erthyglau","SGYRSIAU"],"inLanguage":"cy","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/","url":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/","name":"Huw T Edwards a Datganoli 1945\u20131964 - Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/devolution-long.jpg","datePublished":"2011-06-02T10:06:47+00:00","dateModified":"2014-10-07T07:52:22+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/#\/schema\/person\/fdc042d7e2dd63dc052ff4a85050d964"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy","@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/devolution-long.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/devolution-long.jpg","width":750,"height":290},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/huw-t-edwards-a-datganoli-1945-1964\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Cartref","item":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Huw T Edwards a Datganoli 1945\u20131964"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/#website","url":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/","name":"Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion","description":"Hyrwyddo iaith, llenyddiaeth, celfyddydau a gwyddoniaeth Cymru","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/#\/schema\/person\/fdc042d7e2dd63dc052ff4a85050d964","name":"MLC-Admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/dd8478964131ce36f87225e3bb034c55e1e08680907692a730a1dd783d9ec9ab?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/dd8478964131ce36f87225e3bb034c55e1e08680907692a730a1dd783d9ec9ab?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/dd8478964131ce36f87225e3bb034c55e1e08680907692a730a1dd783d9ec9ab?s=96&d=mm&r=g","caption":"MLC-Admin"},"url":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/author\/mlc-admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/290","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=290"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/290\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/359"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=290"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=290"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=290"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}