{"id":468,"date":"2014-10-29T09:39:14","date_gmt":"2014-10-29T09:39:14","guid":{"rendered":"http:\/\/cymmrodorion.org\/?page_id=468"},"modified":"2014-12-08T11:43:45","modified_gmt":"2014-12-08T11:43:45","slug":"y-bywgraffiadur-cymreig","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/y-gymdeithas\/cyhoeddiadau\/y-bywgraffiadur-cymreig\/","title":{"rendered":"Y Bywgraffiadur Cymreig"},"content":{"rendered":"<p class=\"strong\">Yn ei ragair i\u2019r Bywgraffiadur Cymreig, honna Emrys Jones mai creu\u2019r gyfrol yw rhodd fwyaf Cymdeithas y Cymmrodorion i ysgolheictod Cymru. Mae sail gadarn i\u2019w honiad. Dros rhyw 70 mlynedd, mae\u2019r ugeiniau o ysgolheigion a fu\u2019n rhan o brosiect Bywgraffiadur Cenedlaethol Cymru wedi llunio trysorfa wirioneddol o wybodaeth, drwy ymchwil ofalus iawn a gwybodaeth bersonol mewn rhai achosion, a gyhoeddwyd mewn tair cyfrol yn yr iaith Gymraeg a dwy gyfrol yn y Saesneg gan y Cymmrodorion.<\/p>\n<p>Mae\u2019r cyfrolau yn galeidasgop: ceir awduron, gweinidogion, tirfeddianwyr, diwydianwyr, gwleidyddion, milwyr, penseiri a cherddorion ar eu tudalennau. Mae\u2019n addas bod yn eu plith fywgraffiadau pedwar dyn a fu\u2019n ymwneud yn fawr \u00e2 phrosiect y bywgraffiadur. Daeth Syr John Cecil-Williams yn ysgrifennydd anrhydeddus y Cymmrodorion ac ef oedd y sbardun i gyhoeddi\u2019r Bywgraffiadur Cymreig. Yr hanesydd Syr John Edward Lloyd, yn ychwanegol at fod yn Gofrestrydd ac Athro Hanes yng Ngholeg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor, ac awdur gweithiau hanesyddol nodedig, oedd golygydd cyntaf y Bywgraffiadur. Olynwyd Syr John Ballinger i swydd y Llyfrgellydd Cenedlaethol gan Syr William Llewelyn Davies ac ef oedd Golygydd Cysylltiol y Bywgraffiadur. Serch hynny, asgwrn cefn prosiect y Bywgraffiadur Cymreig ar hyd llawer o flynyddoedd oedd R. T. Jenkins, hanesydd, g\u0175r llengar, Ffrainc-garwr \u2013 &#8216;g\u0175r amlochrog&#8217;, yn \u00f4l y cofnod.<\/p>\n<p>Yn ogystal \u00e2 bod yn gyfeirlyfr amhrisiadwy, mae\u2019r Bywgraffiad yn llyfr i bori ynddo ar hap. Ynddo, ochr yn ochr, ceir Llewellyn Jones, ysgrifennydd cyffredinol Cymdeithas Genhadol y MC a Mai Jones, cyfansoddwraig &#8216;We\u2019ll keep a welcome&#8217; a phersonoliaeth radio ysbrydoledig, neu deulu\u2019r Cilie \u2013 &#8216;teulu o ofaint, beirdd, cantorion a phregethwyr&#8217; \u2013 a\u2019r seicdreiddiwr Ernest Jones. Gall y darllenydd fyfyrio dros amrywiaeth y ffynonellau, sy\u2019n amrywio o Annals of the Royal College of Surgeons trwy\u2019r Alpine Journal a\u2019r Radnor Express i\u2019r Bulawayo Chronicle, neu ryfeddu at nifer y cofnodion o dan yr enwau R. T. Jenkins neu E. D. Jones ym mynegai\u2019r cyfranwyr a\u2019u herthyglau.<\/p>\n<p>Yn dilyn ymddeoliad Dr Brynley F. Roberts yn 2013 ar \u00f4l dros bum mlynedd ar hugain o wasanaeth fel Golygydd y Bywgraffiadur, ffurfiwyd partneriaeth rhwng y Llyfrgell Genedlaethol a Chanolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru i gynnal a datblygu\u2019r Bywgraffiadur ar ran y Cymmrodorion o 2014 ymlaen. Y ddau Gyd-Olygydd yw\u2019r Athro Dafydd Johnston, Cyfarwyddwr y Ganolfan, a Dr Aled Gruffydd Jones, y Llyfrgellydd Cenedlaethol, ac mae Dr Marion L\u00f6ffler o\u2019r Ganolfan yn Olygydd Cynorthwyol. Bwriedir diwygio llawer o\u2019r hen erthyglau a chomisiynu erthyglau newydd er mwyn adlewyrchu\u2019r cyfnod ers 1970 yn gytbwys. <\/p>\n<p>Mae\u2019r golygyddion yn falch o dderbyn gwybodaeth newydd am y bobl sydd yn y Bywgraffiadur, a hefyd awgrymiadau am bobl eraill sy\u2019n haeddu eu cynnwys. <a href=\"http:\/\/www.llgc.org.uk\/cy\/gwasanaethau\/ymholiadau\/ymholiadau%20llgc\/\" target=\"_blank\">Gallwch gysylltu<\/a> trwy anfon neges at Gwasanaeth Ymholiadau. <\/p>\n<p><em><a href=\"http:\/\/wbo.llgc.org.uk\/cy\/index.html\">Chwilio\u2019r Bywgraffiadur &#8211;\u00a0Cliciwch fan hyn i fynd i\u2019r wefan i chwilio<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yn ei ragair i\u2019r Bywgraffiadur Cymreig, honna Emrys Jones mai creu\u2019r gyfrol yw rhodd fwyaf Cymdeithas y Cymmrodorion i ysgolheictod Cymru. Mae sail gadarn i\u2019w honiad. Dros rhyw 70 mlynedd, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":601,"parent":466,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-468","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Y Bywgraffiadur Cymreig - Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/y-gymdeithas\/cyhoeddiadau\/y-bywgraffiadur-cymreig\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Y Bywgraffiadur Cymreig - Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Yn ei ragair i\u2019r Bywgraffiadur Cymreig, honna Emrys Jones mai creu\u2019r gyfrol yw rhodd fwyaf Cymdeithas y Cymmrodorion i ysgolheictod Cymru. Mae sail gadarn i\u2019w honiad. Dros rhyw 70 mlynedd, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/y-gymdeithas\/cyhoeddiadau\/y-bywgraffiadur-cymreig\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2014-12-08T11:43:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/dictionary-slide-welsh.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"390\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/y-gymdeithas\\\/cyhoeddiadau\\\/y-bywgraffiadur-cymreig\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/y-gymdeithas\\\/cyhoeddiadau\\\/y-bywgraffiadur-cymreig\\\/\",\"name\":\"Y Bywgraffiadur Cymreig - Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/y-gymdeithas\\\/cyhoeddiadau\\\/y-bywgraffiadur-cymreig\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/y-gymdeithas\\\/cyhoeddiadau\\\/y-bywgraffiadur-cymreig\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2014\\\/12\\\/dictionary-slide-welsh.jpg\",\"datePublished\":\"2014-10-29T09:39:14+00:00\",\"dateModified\":\"2014-12-08T11:43:45+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/y-gymdeithas\\\/cyhoeddiadau\\\/y-bywgraffiadur-cymreig\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/y-gymdeithas\\\/cyhoeddiadau\\\/y-bywgraffiadur-cymreig\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/y-gymdeithas\\\/cyhoeddiadau\\\/y-bywgraffiadur-cymreig\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2014\\\/12\\\/dictionary-slide-welsh.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2014\\\/12\\\/dictionary-slide-welsh.jpg\",\"width\":1300,\"height\":390},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/y-gymdeithas\\\/cyhoeddiadau\\\/y-bywgraffiadur-cymreig\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Cartref\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Y Gymdeithas\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/y-gymdeithas\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Cyhoeddiadau\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/cy\\\/y-gymdeithas\\\/cyhoeddiadau\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Y Bywgraffiadur Cymreig\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/\",\"name\":\"Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion\",\"description\":\"Hyrwyddo iaith, llenyddiaeth, celfyddydau a gwyddoniaeth Cymru\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.cymmrodorion.org\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Y Bywgraffiadur Cymreig - Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/y-gymdeithas\/cyhoeddiadau\/y-bywgraffiadur-cymreig\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Y Bywgraffiadur Cymreig - Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion","og_description":"Yn ei ragair i\u2019r Bywgraffiadur Cymreig, honna Emrys Jones mai creu\u2019r gyfrol yw rhodd fwyaf Cymdeithas y Cymmrodorion i ysgolheictod Cymru. Mae sail gadarn i\u2019w honiad. Dros rhyw 70 mlynedd, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/y-gymdeithas\/cyhoeddiadau\/y-bywgraffiadur-cymreig\/","og_site_name":"Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion","article_modified_time":"2014-12-08T11:43:45+00:00","og_image":[{"width":1300,"height":390,"url":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/dictionary-slide-welsh.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/y-gymdeithas\/cyhoeddiadau\/y-bywgraffiadur-cymreig\/","url":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/y-gymdeithas\/cyhoeddiadau\/y-bywgraffiadur-cymreig\/","name":"Y Bywgraffiadur Cymreig - Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/y-gymdeithas\/cyhoeddiadau\/y-bywgraffiadur-cymreig\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/y-gymdeithas\/cyhoeddiadau\/y-bywgraffiadur-cymreig\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/dictionary-slide-welsh.jpg","datePublished":"2014-10-29T09:39:14+00:00","dateModified":"2014-12-08T11:43:45+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/y-gymdeithas\/cyhoeddiadau\/y-bywgraffiadur-cymreig\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/y-gymdeithas\/cyhoeddiadau\/y-bywgraffiadur-cymreig\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy","@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/y-gymdeithas\/cyhoeddiadau\/y-bywgraffiadur-cymreig\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/dictionary-slide-welsh.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/dictionary-slide-welsh.jpg","width":1300,"height":390},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/y-gymdeithas\/cyhoeddiadau\/y-bywgraffiadur-cymreig\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Cartref","item":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Y Gymdeithas","item":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/y-gymdeithas\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Cyhoeddiadau","item":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/y-gymdeithas\/cyhoeddiadau\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Y Bywgraffiadur Cymreig"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/#website","url":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/","name":"Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion","description":"Hyrwyddo iaith, llenyddiaeth, celfyddydau a gwyddoniaeth Cymru","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/468","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=468"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/468\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/466"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/601"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cymmrodorion.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=468"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}